zelfstandigheid

ontwikkeling

openheid

verbondenheid

Daniël Troost in gesprek met zijn klas over discriminatie

2 september 2020 | Eva Groslot

'Vind jij dat je het recht hebt jezelf boven een ander te stellen?'

Wat mogen we nu precies verwachten van het onderwijs in de bestrijding van discriminatie? Zijn we kritisch genoeg op dat wat en hoe we onderwijzen? Welke verantwoordelijkheid hebben leraren, scholen en besturen? En welke ook vooral niet? Daarover ging de PO Raad in gesprek met Daniël Troost, leerkracht groep 8 op obs De Sluis.

De PO-Raad spreekt in een korte serie met mensen uit het veld om licht te schijnen op dit veelomvattende maatschappelijke probleem. Dit artikel is overgenomen van de website van de PO Raad (bron: https://www.poraad.nl/nieuws-en-achtergronden/leraar-daniel-troost-in-gesprek-met-zijn-klas-vind-jij-dat-je-het-recht-hebt

 

Daniël Troost is leraar groep 8 op openbare basisschool de Sluis in Anna Paulowna, die in 2016 fuseerde met PCB de Regenboog. De actualiteit rondom Black Lives Matter, de dood van George Floyd en de protesten wereldwijd bereikt de kinderen in Daniëls klas via het nieuws, specifiek via Nieuwsbegrip en het Jeugdjournaal. Vóór de actualiteit van de afgelopen weken is discriminatie niet als dusdanig onderwerp van gesprek geweest, omdat het niet speelt in de klas. De vraag die centraal stond bij gesprekken die wel al plaatsvonden in zijn kring van loungebanken is 'vind jij dat je het recht hebt jezelf boven een ander te stellen?'. De conclusie gelukkig altijd 'nee'. Door gevoelens of uitingen van superioriteit consequent bespreekbaar te maken – op het gebied van schoolniveau, religie, de kleding die je draagt, etc. – hoopt Troost zijn leerlingen toe te rusten om het gesprek met hetzelfde begrip, waarden en empathie aan te gaan als het gaat over discriminatie en racisme. "Je ziet gelukkig vaak dat ze zelf al heel goed in staat zijn overeen te komen wat wel en niet oké is."

 

Een goed gesprek als fundament

En wat is dan de rol van de leraar? "Als leraar kan ik de leerlingen voorzien van (historische) context, zoals bijvoorbeeld een trauma. Ik help bij het stellen van de juiste vragen. Soms geef ik ook gewoon mijn ongezouten mening als persoon of als docent of over wat wel en niet kan op basis van senioriteit en ervaring. Dat is volgens mij waar 'meester' zijn over gaat; leerlingen meenemen in dat waar jij meer bedreven in bent. In deze specifieke gesprekken gaat het dan om het verdedigen van waarden rondom gelijkheid, vrijheid, solidariteit en acceptatie." Als leraar dien je volgens Troost bij de leerlingen een fundament te leggen voor deelname aan de maatschappij. In Nederland is dat een democratie, waarbij het voeren van gesprek dus essentieel is. "Als leraar is het mijn taak om in de tijd die ik heb met de leerlingen het proces rondom die gesprekken op orde te krijgen. Daarbij hoort het bijbrengen en begeleiden van vaardigheden als inlevingsvermogen en goed kunnen luisteren. Daarna is het aan henzelf een mening te vormen. Ik hoop ze mee te geven dat te doen op basis van bereidwilligheid een ander echt te begrijpen."

 

Ontwar de complexe spaghetti

Maar dat vraagt wel wat van een leraar. Maatschappelijke thema’s als deze hebben de persoonlijke interesse van Troost, waardoor hij in staat is zijn werk op deze manier te doen. "Ik moet wel erkennen dat thema’s rondom de multiculturele samenleving ingewikkeld kunnen zijn, terwijl iedere school dit haar leerlingen moet kunnen bijbrengen. Het is niet vanzelfsprekend dat alle leraren voldoende kennis van de thema’s om het goed te vertalen naar burgerschapsonderwijs." Als voorbeeld noemt hij het trauma dat ten grondslag ligt aan de Black Lives Matter beweging en bijvoorbeeld de zwarte pieten-discussie. "Een sterke leerlijn, die de spaghetti van culturele, spirituele, historische, emotionele context goed ontwart hebben wij niet kunnen vinden. Maar die zou zeker kunnen helpen om leraren beter uit te rusten."

Ans Repko
Onderwijskundig coördinator wetenschap en technologie

Zelfstandigheid

“Een uitspraak van Einstein is: ‘Ik heb geen speciaal talent. Ik ben slechts nieuwsgierig.’ Bij Surplus willen we deze nieuwsgierigheid stimuleren, zodat kinderen gaan onderzoeken en ontdekken. Ik nodig ze uit om hun grenzen te verleggen.”

Astrid Alfering
Leerkracht

Ontwikkeling

Bij Surplus onderzoeken we welke vernieuwingen voldoende opleveren voor de ontwikkeling van kinderen. Die integreren we in het onderwijs. Zelf volg ik de Surplus-opleiding ‘Specialist Toekomstgericht onderwijs.

Astrid Alfering

Thomas Riemers
Leerkracht

Openheid

“Het liefst gebruik ik zo weinig mogelijk methodes en halen we onderwerpen uit de praktijk. Wat gebeurt er in de samenleving?”

Thomas Riemers

Bastienne Bijl
Leerkracht

Verbondenheid

Bastienne Bijl: “‘Surplus is voor mij vooral verbondenheid. Er is veel ruimte om elkaar op te zoeken. Als je een vraag hebt, zeggen collega’s al snel: ‘O, kom even kijken dan.’